Bilmediğiniz hakkı savunamazsınız.

Çalışma ilişkisinin temeli sözleşmedir. Sözleşmenin varlığı kadar içeriğinin açıklığı da belirleyicidir.

• Sözleşmenin imzalı bir nüshası her iki tarafta da bulunmalıdır.
• Tarafların kimlik ve unvan bilgileri, işin niteliği ve işyeri açıkça yazılmalıdır.
• Belirli süreli mi belirsiz süreli mi olduğu ve süresi belirtilmelidir.
• Sonradan yapılan her değişiklik, ek protokolle ve yine yazılı olarak kayda geçmelidir.
• Rekabet yasağı benzeri kısıtlayıcı maddeler varsa kapsamı, süresi ve coğrafi sınırı net olmalıdır.

“Şimdilik sözlü anlaşalım, sonra imzalarız” cümlesi sektördeki ihtilafların en yaygın başlangıç noktasıdır.

Ücretin tutarı kadar hesaplanma yöntemi ve ödeme takvimi de sözleşmede yer almalıdır.

• Ücretin sabit mi, ders/seans saati üzerinden mi hesaplandığı yazılmalıdır.
• Saat ücreti esas alınıyorsa aylık asgari ders saati sayısı taahhüt edilmelidir.
• Ödeme günü sabit bir takvime bağlanmalı, gecikme halinde uygulanacak kural belirtilmelidir.
• Ödemenin banka kanalıyla yapılması, ileride ispat açısından her iki tarafın da yararınadır.
• Ek ders, nöbet, rapor yazımı ve aile görüşmesi gibi işlerin ücretlendirmesi ayrıca tanımlanmalıdır.

Seans temelli çalışmada en çok tartışılan konu, gerçekleşmeyen seansların nasıl ele alınacağıdır.

• Haftalık/aylık ders saati üst sınırı ve günlük azami seans sayısı belirlenmelidir.
• Öğrenci kaynaklı iptallerde ücretin nasıl hesaplanacağı önceden yazılmalıdır.
• Telafi derslerinin hangi süre içinde ve kimin planlamasıyla yapılacağı tanımlanmalıdır.
• Seanslar arası hazırlık ve kayıt süresi, çalışma yükünün parçası olarak kabul edilmelidir.
• Fazla çalışma yapılması halinde karşılığının nasıl ödeneceği belirlenmelidir.

İptal edilen seansların tamamının uzmanın üzerine bırakılması, ücretin fiilen öngörülemez hale gelmesine yol açar.

Sigorta bildirimlerinin fiilî çalışmayla uyumlu olması hem uzmanın hem kurumun korunması demektir.

• İşe giriş bildirimi çalışmaya başlamadan önce yapılmalıdır.
• Bildirilen gün sayısı ve kazanç, fiilî çalışmayla uyumlu olmalıdır.
• Uzman, bildirimlerini e-Devlet üzerinden düzenli olarak kontrol etmelidir.
• Özlük dosyası; sözleşme, diploma, kimlik belgeleri ve görev tanımını içermelidir.
• Kurum, özlük dosyasını mevzuatın öngördüğü süre boyunca saklamakla yükümlüdür.

Yarıyıl ve yaz dönemi, sektörde belirsizliğin en yoğun olduğu zaman aralığıdır.

• Yıllık izin hakkının hangi dönemde kullanılacağı önceden planlanmalıdır.
• Ara dönemlerde ücretin nasıl hesaplanacağı sözleşmede yazılı olmalıdır.
• Resmî tatillerde çalışma yapılacaksa karşılığı ayrıca belirlenmelidir.
• Doğum, hastalık ve mazeret izinlerinde izlenecek süreç yazılı hale getirilmelidir.
• İzin talepleri ve onayları yazılı ya da dijital olarak kayıt altına alınmalıdır.

Sözleşmenin sona ermesi, en çok belge ve ödeme uyuşmazlığının çıktığı aşamadır.

• Bildirim süreleri iki taraf için de eşit ve açık olmalıdır.
• Fesih bildirimi yazılı yapılmalı ve tebliğ edildiği kayıt altına alınmalıdır.
• Ayrılış tarihinde ödenmemiş ücret ve hakların dökümü yazılı olarak paylaşılmalıdır.
• Çalışma belgesi ve talep edilen diğer belgeler makul sürede teslim edilmelidir.
• Devam eden öğrenci seanslarının devri, çocuğun yararı gözetilerek planlanmalıdır.

Ayrılış sürecinde yapılan yazışmaların (e-posta, resmî bildirim) saklanması, olası bir ihtilafta belirleyici olur.

Hak savunusu yalnızca maddi başlıklarla sınırlı değildir; mesleğin niteliği de korunması gereken bir alandır.

• Uzmanlık alanı dışındaki modüllerde görevlendirme, uzmanın yazılı onayına bağlı olmalıdır.
• Mesleki bağımsızlık; değerlendirme ve raporlama süreçlerinde korunmalıdır.
• Aile ile iletişimde kurum ve uzman arasındaki yetki sınırı tanımlanmalıdır.
• Kayıt, video ve veri paylaşımı kişisel verilerin korunması mevzuatına uygun yürütülmelidir.
• Mobbing ve ayrımcılık iddiaları için kurum içi bir başvuru yolu bulunmalıdır.